166:In Wést-Vloandere Vloms

De VDAB van Wéstvloandere go lése n organizeire in't Wéstvloms. Da's bedoold ver aenderstoalege vrémdeleenge dee j al wél Algemieën Neiderlands gelieërd éme mor van 't Wéstvloms gin smeet verstoan. Bavuirbéld as zoeëne vrémdeleeng in en aapeikesois wilt gon waereke, dan zal em in kontakt mute kaume mé j aapeikes én aameikes dee j alieën mor Wéstvloms spreike. Deroem wert er naa ne kursus inieëngestoeëte dieë ze "West-Vlams voe behunners" genoemd éme.' T is ni de bedooleeng da s z'oek Wéstvloms zauwe lieëre spreike, as z'et mor al wa f verstoan is da d al genoeg. On d'Univérsitait van Aentwaerepe is er en medam, R.Vandekerckhove, dee Neiderlandse Toalkeungde doseirt en dee zei da s ze der ale begrip ver ei. De Wéstvloameenge, zei s ze, schoakele n altaid auver oep un streiktoal as ze mé mekoar klape, of da s ze na gewoeën meingse zén of gelieërde profésers. Ze beweir d oek da t alieën mor aa meingse zén dee da t doong. De zjuigd --- bewèèrt zai --- zal altaid Algemieën Neiderlands klape n as z'oeëre da ch ge ni f van de streik zé. Tuse n okskes da s zauwe d'Aentwaerepenére n oek mute doong.

'K ém zélef dikwels meigemokt da ne vrémdeleeng dieë mé f vaul moojte wa d AN in d'oavendschaul gelieërd ad, van nen Aentwaerpenér gewoeën in 't Aentwaereps en aentwaurd kreig. Terwail, as 't nen boitelander is dieë Fraens of Eingels sprékt, dan oale z'un béste Fraens of Eingels bauve. Ik veengt da we fieër muige zén aup aungs stad én aungs zoegenoamd dijalékt, mor da wilt nog ni s zége da ch ge teigenauver vrémdeleenge ni belèèfd kunt blaive.' K neim oan da d aawer meingse der moojte mé j éme, mor de zjuigd van teigeswaurdeg mut da toch kune doong.

Ba de VDAB in Aentwaerepe dochte ze da s ze ver den oap gaawe weere n as z'oeërde wa s z'in de Vloanders van plan zén. Mor aigelek faitelek is da ni s zoeën slécht idei ( oep vuirwoarde nateurlek da 't amel oep vraiwilege boasis gebuirt).'K vroag menaige trauwes af of z'aungder "aenderstoalege" n oek Aentwaerepenére n én Limburegers verstoan.

'K ém wél kompase mé t dee vrémdeleenge, wervan er vaul al nimer van de joongste zén, dee j en toal mute lieëre dee mieëstal totoal verschilend is van un moodertoal én da s ze dan oep de koeëp too w er nog en streiktoal mute baipake. Mor joa, da's de réjalitait ! Wee wil d intégreire dieë mut er wa f ver auver éme !

165: Béld oep de Fraidagse Mart

In't mide van de Fraidagse Mart sto t der en béldsje werda ni j oep sto wee da t da d aigelek mut vuirstéle. 'K ad et al on meingse n oit de beurt gevroagd, mor gin kat wist et mai te zége. Oitaindelek ém ek dan toch eemand gevaungde dee mai der wa mieër wist auver te vertéle. Et is et béld van d'ailege "Catharina" (Seengt Katreeng). 'T is de patroeënailege van de vodeligie. Da woare vreuger d'oepkoeëpers van aa klieëre. Dieë steel is ieëlemoal verdweine. De meingse gooje naa w un aa versleite klieëre gewoeën in de voilzak of in 't béste geval probeire ze ze nog kwait te geroake n on ieën van dee weengkels wer da ch ge twidaends klieëre kunt koeëpe. Of ze geive ze mei ver d'aerem sukelére in den Afrik.

Oo da t da schoeë maske n oeët patroeënailege gewere n is van de voderoapers, da d is ver mai e gretsel. Z'is oek nog patroeënailege van nen ieëlenbool aender groepe: van de maskes, de schipers, de kwafeërs, de schoongmoakers, de noisterkes, zélefs van d'avekoate n én de notoarese.

Der is oek en ieël veroltsje raungd d'ailegverkloareeng van da keengd (uire fieëstdag is 25 novémber). Ze zége da ne kaizer mé j uir ad wile traawe. Mor doarver must z'uir geloeëf afzwèère n én ofers breinge on d'afgaude van dieë kaizer. Ge zee f van eer da s ze der gin goesteeng in ad. Dieë lakere leet uir dan foltere in d'aup da s ze toch van gedacht zau veraendere. Ze zau geradbrokt were n oep e weel mé noagels . Uir aereme n én bieëne zauwe kapotgeklopt were n oep da weel. Mor waungder bauve waungder: 't weel brak in stuke vanieën. Ze zal dan loater als atribeut e weel meikraige: et zoegenomd' Katreeneweel ( 't sto achter uir: zee mor oep menen fotau). Oitaindelek éme ze dan uire kop afgekapt.

Zeeke meingse geenge vreuger oek on uir vroage n oem geneize te were van koppain én ziktes van de toong ( worschainlek weer ze dus oem baistand gevroagd duir al de rodeltaentes van Aentwaerepe). Mor 't mieëst weer ze gevroagd oem t'élepe as eemand last ad van 't zoegenomd Katreeneweel. Da's zoeën raungde rooj plak dee vrieëselek kan joeëke.

In uir réchteraend ei ze nen boek vast: da mut de Blaide Baudschap van Jeizus Kristus vuirstéle.

Seidert 1940 is da béld al geklaseird as Beschaeremd Monumeingt.

164: Olandsen Dijalékt Wébsait

'K ém nen intresaente wébsait gevaungde n oep maine kompjooter.

http://www.meertens.knaw.nl/cms/

Eer éme d'olanders aungderde stukskes dijaléktoepnoames oepgezét. Der zén er oek e poar bai van aungs landsje. Aungderaendere n e stukske da s z'oepgenaume n éme in Duirne. ' Is mor nen doeëdieënvaudegen tékst mor toch de moojte n oem is no te lestere. Meschin veengde wai j eer oek wél is eemand oem zoeëne wébsait inieën te knutsele. 'K zau w et zélef wile doong mor der zén spaiteg genoeg mor veerentweenteg eure n in nen dag. En eer in aungs oapelandsje wer d ales wa ch gin Algemieën Neiderlands is nog altaid geklaseird as Gemieën Neiderlands.

163: 'T NAUTEKROAM VAN DE GREUNGPLETS

Na j éme dee kloefkapers van 't Stadois al e poar kieëre zite zieëvere n auver de bloemekromekes oep de Greungplets. Oitaindelek éme ze noa vaul gepaloaver dan toch mor gezei da d aungs bloemekromekes muige blaive stoan, mor wa t dan mé t da nautekromeke ? Der ade z'oek al auver beslist da t da must oepgedoekt were. Mor dan éme ze ni mé medam Josy Borms gereikend. Dee zei nateurlek ( oo zau de zélef zén). "As dee bloemekromekes muige blaive stoan, dan zeeng kik ni j in weroem da mai nautekroam wél zau mute verdwaine".

Dee van 't stadois éme zoe w as algemieën geweite n is ver ales ne n oitlég. Wételek gezeeng éme ze meschin wél gelaik. Mor der is nog altaid de wét én de toopaseeng dervan. Da meingske sto na j al 26 joar oep da pletske netsjes te verkoeëpe n én noeët ei t der neemand derauver gekloagd. Inteigendieël. Vaul meingse ( én dan veral toeriste) veengde n et tof da t er zoe w e kromeke sto d oep de Greungplets. Dee van da kot oep de Groeëte Mart doong gewoeën on broeëdroeëf. Zoegezei sto t da kroam in de wég ver d' événemeingte dee gorganiseerd were oep de Greungplets. Joa, gai de main, da's dieë pieër ni. Dee zogenomd' événemeingte zule nateurlek mieër poong in de stadskas breinge.

Na j is medam Borms van plan en peteese t'aawe n oem te protesteire teige dee j onrechtvoardegad.

W' aupe da d ieël vaul sinjaure doar un aendtieëkeneeng zule n aungderzéte , want aungder aungs gezei j én gezweige: dee gaste van 't Schoeë Verdeep éme de léste taid nogal NAUTE n oep une zaengk !

162: Mut de Bloememart van de Greungplets verdwaine ?

Dee van 't Schoeë Verdeep éme beslaute vanaf volgende muingdag ( wa s zén ze na j inieës zoe w esteg ?) oep de Greungplets gin bloememart nimer too te loate. Da sto no 't schaint amel te vaul in de wég ver al dee groeët' événemeingte dee der oem den oaverklap plets veengde. Ver mai ni ch geloate dee j événemeingte , mor mut doarver na de bloememart verdwaine ? Kune ze da na ni j aenders oeplose ? Der is toch plets genoeg bavuirbéld on de zaijingang van de katedroal. Desnoeëds af én too w e kléngder bloememartsje. Nei, 't is na zjust dee bloememart dee de Greungplets wa d oepfluirt. Da mut toch kune ! Of sto t da meschin in de wég ver dee neef brug of dieë neeven tunél ? Strak gon ze da stanbéld van Rubens nog mor is verpletse want da sto toch oek in de wég as er wa te doong is oep 't plain. Meschin kune ze dan oek den Broabau w eeverans aenders neirpladaize want dieë sto d oek famuis in de wég as er wa ch gorganizeird wert oep de Groeëte Mart. Naa zjust as 't sléchten taid is gon ze van dee meingse n une bauteram afpake ! Van apsjaers gesprauke !

161:Duirdeingkerkes

Eidelachtboare; a ch ge wilt da'k récht ston, dan zal ek menaige der ba neirlége.

Ne wolef bestoa f ver draivéfde n oit wol.

A ch ge no den dérmatolaug go dan kén de den oitslag al vuir da t em oe w aungderzocht ei.

Vaul ongevale n in de zoagerai weere duir de veengers gezeeng.

'K ém en schoeën figeur gesloage n én ze sloog trug.

'K zau w en zélefulepgroep ver meingse mé fobeeje wile n oeprichte, mor 'k daeref ni.

Van meingse dee noeët wa geive, der kraig ek wa f van.

Vreuger was ek sjizofrein, én naa zén w'ale twieë aukei.

E keeke zei: 'k ém vannacht zoeën oeëge kerts gad da'k vanmorege n e gekokt ai j ém gelei.

A j eeng zenaige n oep noada s z'em ade loate stike.

Zélefs de maskes van plezeer kune nimer zaungder "Windows".

Beer zaungder alkaul is gelak nen tétenzjèèr zaungder téte; 't béste n is er oit.

In beer zite vaul vrauwelek'ormaune; as ne veingt tevaul zept dan begint em te zoage n én kan nimer mé t den otau raije.

Der zén twieë saurte n avekoate; d'ieën kéne de wét én d'aender kéne de réchters.

Zei t den doktaur teige da noneke; deis pilekes zule n oe rap wér oep de kneeje kraige.

Zenen boek is al duir aungderd meingse geleize; amel oitgeivers.

Uire veingt ei d uir loate zite; a j ei ne neeven bril gekocht.

'K gon schieëje van men vraa zei t em want z'ei d al e joar laengk nimer teige mai geklapt. Der mut de zot ver zén; woar veeng de nog zoeën vraa ?

Oep de begroafenis; 't was ni s zoe ne vreengdeleke meings; mor alei, zaend erauver !

160: LA ESTERELLA 90

Oep uire neigeste verjoardag is aungs Esterella Ofeseer geboembardeird in d'Orde van Léjopol II. In den aum woar da s ze naa woeënt sto d uiren diplom goo w in 't zicht te bleengke. Ge zau meschin deingke da s z'et nimer zoe goo kan oitlége, mor dan é d'et verkieërd vuir. Uiren téter sto ch gine meneut stil. Z'ei t de lésten taid nog e poar oeptreides gedoan in den aum, mor wee verwacht ad da s ze nog e neef pletsje zau bajieën zeenge dieë komt bedrauge n oit. Ze zit naa w in ne rolstool én ze zei s zélef da ch g'oem in ne steudejau te gon zeenge , nog staerek én gezaungd mut zén. Mor z'is konteingt da s z'af én too nog is en aud numerke van uir oep de radejau speile. Veral uir suksésleeke auver den Aungze-Leeve-Vrauwen Taure. 't Is Fik Anciaux dieë n uir d'aungderschaideeng gebrocht ei , aungdertieëkend duir Koarel De Gucht. 't Mut oe na ni f verwaungdere da s z'uir ei loate tréke mé j uir madole n én uiren diplom. Ze sto t der oep zoe fieër as ne geeter.

Tusen okskes: Da fotauke mé j uiren diplom ém ik van oit de Neefgazét ( De Nieuwe Gazet in't AN) van 3 séptémber 2009.

Leengk:

In menen blog ( http://aentwaereps.blogspot.com/ ) numerau 80 van 18/02/2007 ém ek al is auver aungs Esterella geschreive.

159:Carolus Borromeus braend

Carolus Borromeus

Zicht oep 't altoar
(http://www.op-reis.com/ )

Vanmoregevreug raungd 6 eure 45 oeërde de koster van Carolus Borromeus de braenddétéktaure lawait moake. A schaut nateurlek derékt in zen sloefe én a leep gelak e zoteke no de kaerek. Der kwam al smoeër oit den taure. A verwitegde onmidelek de pompeers. Dee woare der seetaupréstau. Gelukeg zoate dee nog zjust achter den oek oep 't Kipderep. Der zén noamelek plane n oem da te veraendere, mor da d is nog ni duirgegon. Al goo, aenders woare z'er ni s zoe rap baigewést én dan was er ieël wa mieër schoi gewést.

Worschainlek is den braend ontstoan duir de spots van de mane van den téleveeze dieë der oepnoames ge gemokt ade ver e konsért.
Mor zeiker weite z'et nog ni. Ieën goanderai is er aereg on too. Der is zélefs insterteengsgevoar want e poar aute droagbaleke woare benoa duirgebraend. Ieël da boeltsje must dan oek gestut were. Vaerder is er vaul woater-én smoeërschoi, mor der zén gin schilderaije n of aender schoeën stuke beschoadegd.